KÖPEKLERDE DİYABET (ŞEKER HASTALIĞI): BELİRTİLER, TEŞHİS, İNSÜLİN VE BESLENME
Köpeklerde şeker hastalığı belirtileri, teşhisi, insülin tedavisi, beslenme ve evde takip. Düşük kan şekerinde ilk yardım ve sık sorulan sorular.
Kısa cevap: Köpeklerde diyabet, vücudun yeterli insülin üretememesi nedeniyle kan şekerinin sürekli yüksek kalmasıdır. En sık belirtiler çok su içme, çok idrara çıkma, iştah artışına rağmen kilo kaybı ve gözde hızlı gelişen kataraktır. Köpeklerdeki diyabet çoğunlukla insüline bağımlıdır; yani tedavi ömür boyu, günde genellikle iki kez yapılan insülin enjeksiyonu, sabit saatlerde verilen öğünler, düzenli egzersiz ve kan şekeri takibine dayanır. Doğru yönetilen diyabetli köpekler uzun ve kaliteli bir yaşam sürebilir.
İnsülin, pankreasın ürettiği ve kandaki şekerin (glukozun) hücrelere girerek enerji olarak kullanılmasını sağlayan bir hormondur. İnsülin yetersiz olduğunda glukoz hücrelere giremez ve kanda birikir. Kan şekeri belli bir eşiği aştığında böbrekler şekeri tutamaz ve şeker idrara geçer; şekerle birlikte bol su da kaybedilir.
Köpeklerde görülen diyabet çoğunlukla insülin üreten pankreas hücrelerinin kaybıyla ortaya çıkar ve insanlardaki tip 1 diyabete benzer. Bu nedenle kedilerin aksine köpeklerde diyabetin kendiliğinden düzelmesi (remisyon) oldukça nadirdir ve insülin tedavisi çoğunlukla ömür boyu sürer. Kedilerdeki tabloyu merak ediyorsanız kedilerde diyabet yazımızı okuyabilirsiniz.
| Belirti | Neden olur? |
|---|---|
| Çok su içme | İdrarla kaybedilen şeker, beraberinde bol su götürür; köpek bunu telafi etmek için sürekli su içer. |
| Çok ve sık idrara çıkma | Şeker böbreklerden suyu da sürükler; evde tuvalet kazaları başlayabilir. |
| İştah artışı | Hücreler enerji alamadığı için beyin sürekli açlık sinyali gönderir. |
| Kilo kaybı | Vücut enerji için kas ve yağ dokusunu yıkar. |
| Gözde bulanıklık (katarakt) | Diyabetli köpeklerin büyük çoğunluğunda teşhisten sonraki ilk yıl içinde katarakt gelişir; körlüğe yol açabilir. |
| Halsizlik, tüylerde kalitesizleşme | Enerji eksikliği ve metabolizma bozukluğu. |
| Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları | Şekerli idrar bakterilerin çoğalması için uygun ortam oluşturur. |

Diyabet tedavi edilmezse vücut enerji için yağları yıkmaya başlar ve kanda keton denen asidik maddeler birikir. Bu tabloya diyabetik ketoasidoz denir ve hayatı tehdit eder. Kusma, iştahın tamamen kesilmesi, belirgin halsizlik, hızlı nefes alma ve nefeste aseton benzeri koku görülürse köpeğinizi vakit kaybetmeden veteriner hekime götürün.
Teşhis için tek bir yüksek kan şekeri değeri yeterli değildir; çünkü stres de kan şekerini geçici olarak yükseltebilir. Veteriner hekiminiz şu testleri birlikte değerlendirir:
Metabolizma ve şeker dengesine dair genel bilgiler için evcil hayvanlarda metabolizma ve şeker dengesi hakkında merak edilenler yazımıza göz atabilirsiniz.
İnsülin, köpeklerde diyabet tedavisinin temelidir. Genellikle günde iki kez, öğünden hemen sonra deri altına yapılan enjeksiyonlarla uygulanır. İğneler çok incedir ve köpeklerin büyük çoğunluğu enjeksiyona kısa sürede alışır. Veteriner hekiminiz düşük bir dozla başlar ve kan şekeri ölçümlerine göre dozu birkaç hafta içinde ayarlar. İnsülin dozunu asla kendi başınıza değiştirmeyin.
Kızgınlıkla ilişkili diyabet gelişen dişi köpeklerde erken kısırlaştırma, bazı vakalarda insülin ihtiyacını ortadan kaldırabilir. Bu nedenle kısırlaştırılmamış dişi köpeklerde kısırlaştırma genellikle tedavi planının bir parçasıdır.
Egzersiz, kan şekerini düşürür. Bu nedenle egzersizin her gün benzer saatlerde ve benzer yoğunlukta yapılması önemlidir. Hafta içi kısa, hafta sonu çok uzun ve yorucu yürüyüşler kan şekerinde dalgalanmalara ve düşük kan şekerine yol açabilir.
Kilo yönetimini ve sağlıklı glukoz metabolizmasını desteklemek amacıyla geliştirilen Diaxor Köpek, veteriner hekiminizin onayıyla tedavi planına eklenebilecek bir destektir. Diyabetli köpeklerde destek ürünleri insülinin yerini kesinlikle tutmaz; yeni bir ürüne başlamadan önce veteriner hekiminizi bilgilendirin, çünkü kan şekeri değerleri değişebilir ve doz ayarı gerekebilir.

İnsülin dozu fazla geldiğinde, köpek yemek yemediğinde veya normalden çok egzersiz yaptığında kan şekeri tehlikeli şekilde düşebilir. Belirtiler: halsizlik, sendeleme, titreme, şaşkınlık, kasılmalar ve bilinç kaybı. Bu belirtileri görürseniz köpeğinizin dişetlerine bal veya şeker şurubu sürün ve hemen veteriner hekiminizi arayın. Köpeğiniz yemek yemediyse o öğünün insülinini vermeden önce mutlaka veteriner hekiminize danışın. Evinizde her zaman hazır bulunması gerekenler için evcil hayvan ilk yardım çantası hazırlama rehberi yazımıza bakın.
Teşhisin ilk aylarını iyi atlatan ve insülin tedavisi düzenli sürdürülen köpekler, yaşıtları kadar uzun ve aktif bir yaşam sürebilir. Yaşam süresini en çok etkileyen etkenler; teşhis anında ketoasidoz olup olmadığı, eşlik eden hastalıklar (pankreatit, Cushing hastalığı gibi) ve sahibin tedaviye uyumudur. Katarakt nedeniyle görme kaybı gelişen köpekler bile ev ortamına çabuk uyum sağlar; uygun vakalarda katarakt ameliyatıyla görme geri kazanılabilir.
Genetik yatkınlık değiştirilemez; ancak riski azaltmak mümkündür. Köpeğinizi ideal kilosunda tutun, yağlı insan yiyeceklerinden uzak tutarak pankreatit riskini azaltın, dişi köpeğinizi üreme planınız yoksa kısırlaştırmayı veteriner hekiminizle konuşun ve 7 yaşından sonra yılda en az bir kez kan ve idrar tahlili yaptırın.
Tedavi edilmeyen diyabet; ağır kilo kaybına, katarakta bağlı körlüğe, tekrarlayan enfeksiyonlara ve hayatı tehdit eden diyabetik ketoasidoza yol açar.
Köpeklerdeki diyabet çoğunlukla insüline bağımlıdır; bu nedenle köpeklerin büyük çoğunluğu insülin olmadan yaşayamaz. Kızgınlıkla ilişkili diyabet görülen bazı dişi köpeklerde, erken kısırlaştırma sonrası insülin ihtiyacı ortadan kalkabilir.
Şekerli ve yağlı insan yiyecekleri, ekmek, hamur işleri, meyve suları ve öğün dışında rastgele verilen ödül mamaları kan şekeri kontrolünü bozar. Ödül olarak veteriner hekiminizin onayladığı düşük kalorili seçenekleri ve öğün mamasından ayırdığınız taneleri kullanın.
Sağlıklı köpeklerde açlık kan şekeri genellikle yaklaşık 70–140 mg/dL arasındadır. Diyabetli köpeklerde hedef aralık köpeğe göre veteriner hekim tarafından belirlenir; amaç belirtileri kontrol altına almak ve düşük kan şekerinden kaçınmaktır.
Genellikle köpek öğününü yedikten hemen sonra yapılır. Böylece köpeğin yemek yediğinden emin olunur ve düşük kan şekeri riski azalır. Kesin uygulamayı veteriner hekiminiz belirler.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Köpeğinizin sağlığıyla ilgili kararlar için mutlaka veteriner hekiminize danışın.